{"id":2963,"date":"2024-06-27T17:42:56","date_gmt":"2024-06-27T17:42:56","guid":{"rendered":"https:\/\/mayanlanguagespreservation.org\/molojriil-kichin-yaol-naoj\/"},"modified":"2025-04-08T19:40:22","modified_gmt":"2025-04-08T19:40:22","slug":"molojriil-kichin-yaol-naoj","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/mayanlanguagespreservation.org\/cak\/molojriil-kichin-yaol-naoj\/","title":{"rendered":"Molojri\u2019il kichin ya\u2019ol na\u2019oj"},"content":{"rendered":"\t\t<div data-elementor-type=\"wp-page\" data-elementor-id=\"2963\" class=\"elementor elementor-2963 elementor-1611\" data-elementor-post-type=\"page\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-79830ec e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"79830ec\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cf5ab99 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"cf5ab99\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-f82f889 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"f82f889\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-bb0a2f1 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"bb0a2f1\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">MOLOJRI\u2019IL KICHIN YA\u2019OL NA\u2019OJ<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-091d2c9 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"091d2c9\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-addc2b5 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"addc2b5\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-b9d5803 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"b9d5803\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-a5183d6 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"a5183d6\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-8920652 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"8920652\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Kawoq Baldomero Cuma, <em>Licenciado<\/em><\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-bf5b152 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"bf5b152\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><a href=\"mailto:kawoqbaldomerocuma@gmail.com\">kawoqbaldomerocuma@gmail.com<\/a><\/p>\n<p>K\u2019amol tzij richin ri ch\u2019ab\u2019\u00e4l kaqchikel, tijonel y Tz\u2019ib\u2019anel y (Ajq\u2019ij). Ru tz\u2019iban oxi wuj (\u201cQ\u2019ijunik Retamab\u2019\u00e4lil ch\u2019ob\u2019oj y Espiritualidad Maya\u201d, (Ajq\u2019ij) \u201cRunataxik, Qak\u2019aslem: Ruk\u2019asoxik ri q\u2019ab\u2019anob\u2019\u00e4l, y Tawetamaj Kaqchikel, b\u2019ey richin niq\u2019ax pan awi\u2019 ri kajulew\u201d). Kawoq, winaq ri nich\u2019on pa kaqchikel richin ri tinamit Santa Maria de Jesus, k\u2019o juwi\u2019 juwinaq juna\u2019 tisamej pe\u2019 chupan ri tijonik rayb\u2019anel richin ch\u2019ab\u2019\u00e4l y to\u2019owinaq pe\u2019 chupan ri tijonik pa ru wi\u2019 ri ch\u2019ab\u2019\u00e4l y b\u2019anob\u2019\u00e4l b\u2019anon roma ri USAC ( Guatemala), ri Nimatijob\u2019\u00e4l richin Tulane, ri Nimatijob\u2019\u00e4l richin Texas en Austin, ri Nimatijob\u2019\u00e4l richin Nueva Orleans ri Nimatijob\u2019\u00e4l richin Redlands.  <\/p>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-4741ebc elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"4741ebc\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Maria Tom\u00e1s Gaspar<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-61ebddd elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"61ebddd\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><a href=\"mailto:mgaspar@mayanlanguages.wiki\">mgaspar@mayanlanguages.wiki<\/a><\/p>\n<p>Yin nub\u2019i Maria Gaspar. In k\u2019o pa Greenville,Carolina del Sur y in q\u2019asisey tzij chi nuyon chinuwach qa\u2019 chupan k\u2019iy taq ch\u2019ab\u2019\u00e4l: Chuj <\/p>\n<p> &lt;&gt;Ingl\u00e9s Espa\u00f1ol&lt;&gt;In b\u2019iyinel richin Guatemala, xinalex pa San Sebastian Coat\u00e1n, pa jotolulew richin Huehuetenango. xk\u2019oje\u2019 janila\u2019 tewuchunik pa n\u2019uwi roma xinalex pa jun tinamit akuchi yech\u2019on jun chike ri maya\u2019 taq ch\u2019ab\u2019\u00e4l janila\u2019 yin matioxin roma ri\u2019 jun chike\u2019 ri ch\u2019ab\u2019\u00e4l maya\u2019 taq ch\u2019ab\u2019\u00e4l richin Guatemala, jun chike\u2019 ri ka\u2019i ch\u2019ab\u2019\u00e4l ri niq\u2019asisaj tzij. Roma in tikirel chi xinwetamaj toq in ak\u2019wal na\u2019 janila\u2019 nim sipanik chuwe yin, roma man xaxe ta\u2019 nuk\u2019ut in achike\u2019 yin y akuchi kipe wi\u2019 chuqa\u2019 nuya\u2019 q\u2019ij chuwe\u2019 chi yento\u2019 ch\u2019aqa chik. Janila\u2019 yikikot chi yik\u2019oje\u2019 kik\u2019in ch\u2019aqa chik. Toq niq\u2019asisaj tojtobenik chi retamaxik y chi nuk\u2019en qa nuwach rik\u2019in jun chik b\u2019anob\u2019\u00e4l y ch\u2019ab\u2019\u00e4l man k\u2019ayew ta\u2019 po xiruto\u2019 xinwetamaj y xq\u2019ax pan nuwi\u2019 ri tojtobenik ri nikiq\u2019asisaj k\u2019iy chike ri b\u2019iyinayela\u2019 ri yetoqa qa\u2019 EE.UU. ri man e tikirel ta\u2019 niq\u2019ax pan kiwi\u2019 jun chik ch\u2019ab\u2019\u00e4l y b\u2019anob\u2019\u00e4l, niq\u2019asisaj tzij janila\u2019 utz nitz\u2019et roma nuya\u2019 q\u2019ij chuwe\u2019 richin yento\u2019 ch\u2019aqa chik richin chi ri kik\u2019aslem man kan ta\u2019 k\u2019ayew rik\u2019in ri tzijonik, chuqa\u2019 kik\u2019in ri tinamit chuj. Nupaxij ri k\u2019ayewal richin ri ch\u2019ab\u2019\u00e4l, re janila\u2019 utz. Man k\u2019ayew ta chi nawil ri k\u2019amay\u2019al y ch\u2019aqa chik rutzijol chupan re q\u2019ij re\u2019, ri ak\u2019wala yek\u2019iy pe wakami nik\u2019ut chikiwach ri ch\u2019ab\u2019\u00e4l espa\u00f1ol pa tijob\u2019\u00e4l chuqa\u2019 pa kitinamit akuchi\u2019 ke pe wi, maneq samajib\u2019\u00e4l richin tijonik chuqa\u2019 nik\u2019ut chikiwach chi yetzib\u2019an y nikisik\u2019ij ruwach wuj pa maya\u2019 taq ch\u2019ab\u2019\u00e4l, roma ri qach\u2019ab\u2019\u00e4l eqal eqal yek\u2019is. Ri nurayib\u2019\u00e4l rik\u2019in remolaj re\u2019 kate\u2019 ta ri juna\u2019 petenaq ri ak\u2019awala\u2019 y ri nimaq taq winaqi\u2019 e tikirel nikil jun k\u2019ojlib\u2019el richin niketamaj y nik\u2019ut re ch\u2019ab\u2019\u00e4l re\u2019 janta pe\u2019 xtikik\u2019ut oj achike\u2019 roj. chuwe\u2019 yin, yisamej chupan re nuk\u2019samaj re\u2019 yalan utz y janila\u2019 yikikot y chuqa\u2019 k\u2019atzinel rik\u2019in ri rayib\u2019\u00e4l chi niqil ri niqakanoj. Ruk\u2019exonel tz\u2019ib\u2019atzij.         <\/p>\n<p>In q\u2019asisey tzij q\u2019atoytzij y ruwinaq richin ATA y CATI nuch\u2019akon ri rajel ruk\u2019exel richin ri Jalajoj b\u2019anob\u2019\u00e4l kichin e q\u2019asisey tzij richin ri maya\u2019 taq ch\u2019ab\u2019\u00e4l richin ATA y AFTI pa #ATA64 Miami<\/p>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-eb3b512 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"eb3b512\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Dr. Stephanie Wood, Ph.D<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-27afe03 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"27afe03\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><a href=\"mailto:swood@uoregon.edu\">swood@uoregon.edu<\/a><\/p>\n<p>Ri Dra. Stephanie Wood nuk\u2019waj rub\u2019ey ri nuk\u2019 samaj richin to\u2019onik Wired Humanities Proyects, tz\u2019ukutajineq chupan ri Universidad richin Oreg\u00f3n po wakami\u2019 ruyon nisamej. xto\u2019on chub\u2019anik y k\u2019a nito\u2019on q\u2019ij q\u2019ij chupan ri rupalib\u2019\u00e4l retal tzij ri tikirel ninik\u2019ox ri k\u2019o chirijri juchi\u2019 <a href=\"https:\/\/nahuatl.wired-humanities.org\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">choltzij N\u00e1huatl pa internet <\/a>e k\u2019o juwi\u2019 150.000 ri yekusan richin pa jun juna\u2019 re juchi\u2019 soltzij k\u2019o ruto\u2019onik richin John Sullivan y jun nimalej molaj ri yech\u2019on kich\u2019ab\u2019\u00e4l richin ri Tijob\u2019\u00e4l richin Rayib\u2019\u00e4l y rukanuxik ri ruxe\u2019el y b\u2019anob\u2019\u00e4l kichin tinamit richin Zacatecas (IDIEZ). Chuqa\u2019 kichapon rub\u2019anik ri <a href=\"https:\/\/aztecglyphs.wired-humanities.org\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">choltzij tz\u2019etetel richin Mayatz\u2019ib\u2019 Aztecas<\/a>, rik\u2019in rusolik rutz\u2019aqat y ruq\u2019ijuxik richin juwi\u2019 5000 maya\u2019 tz\u2019ib\u2019anik n\u00e1huatl ri k\u2019o b\u2019anel chi nilitej (en mayo de 2024). Jun chik molaj tz\u2019ib\u2019anik richin nikanox b\u2019anon roma ri Dra. Wood rub\u2019i<a href=\"https:\/\/mapas.wired-humanities.org\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"> Nuk\u2019samaj tz\u2019eteb\u2019\u00e4l<\/a>, re k\u2019o chupan tz\u2019ib\u2019anik retal k\u2019aslen richin maya\u2019 tz\u2019ib\u2019anel rik\u2019in tz\u2019ib\u2019anik taq tzij y rutz\u2019aqat q\u2019asisan taq tzij. Nutz\u2019ib\u2019an jun jun tz\u2019ib\u2019awuj, nunik\u2019on wo\u2019o\u2019 lematzij y e nutalun k\u2019iy rukab\u2019laj taq wuj tz\u2019ajib\u2019an. <br \/>Nuk\u2019ulun ronojel o ruchi\u2019 richin 14 to\u2019onik richin ri Rutikirib\u2019\u00e4l Amaq\u2019el richin Winaqilal y juwi\u2019 11 juna\u2019 richin rutojik samaj pa taq kojlib\u2019el richin etz\u2019anen Amaq\u2019el richin wuj y nuk\u2019tijonik pa k\u2019amay\u2019al richin maya\u2019 tz\u2019ib\u2019anel Honoring Tribal Legacies. k\u2019ajub\u2019a kan xok tijonel Kislak chupan ri Wujb\u2019\u00e4l richin ri Molojri\u2019il richin tzijonem (2022-23) roma rajel ruk\u2019exel roma ri ru samaj rik\u2019in ri ch\u2019ab\u2019\u00e4l n\u00e1huatl.       <\/p>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-c87939b elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"c87939b\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Misael Itzep<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-739c02e elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"739c02e\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><a href=\"mailto:mitzep@masterword.com\">mitzep@masterword.com<\/a><\/p>\n<p><strong>Ch\u2019ab\u2019\u00e4l ri tikirel nich\u2019on<br \/><\/strong>K\u2019iche\u2019, achi, espa\u00f1ol e ingles.<\/p>\n<p><strong>Achike\u2019 rusamaj: <\/strong>Q\u2019asise\u2019y tzij<\/p>\n<p><strong>akuchi k\u2019o wi ri rawach\u2019och:<\/strong> In k\u2019o pa jeb\u2019el ruwach\u2019ulew richin California<\/p>\n<p>Janila\u2019 utz nina\u2019 yisamej chupan ri nuk\u2019samaj re\u2019 wetaman chi k\u2019atzinel rukolik ri maya\u2019 taq ch\u2019ab\u2019\u00e4l man xaxe ta\u2019 ri rub\u2019anikil ri tzijonik ri yech\u2019on pa jun tinamit, chuqa\u2019 k\u2019atzinel nitz\u2019et ri k\u2019atzinel chike\u2019 ri molaj taq b\u2019iyinayela\u2019 ri nikitz\u2019uk jun k\u2019ak\u2019ak\u2019 k\u2019aslen pa jun chik ruwach\u2019ulew y jun chik ch\u2019ab\u2019\u00e4l<\/p>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-1f03a26 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"1f03a26\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Gaspar Tomas<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-1234b94 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"1234b94\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><a href=\"mailto:gtomas@masterword.com\">gtomas@masterword.com<\/a><\/p>\n<p>&#8220;Txajineq&#8217;teq&#8217; hemasanil, jun skawil hek&#8217;ul, k&#8217;al hewatx&#8217; jayub&#8217;al.&#8221; Jun rutzil iwach y jun utzilej peteb\u2019el chiwe\u2019 iwonojel. Yin nub\u2019i Gaspar Tomas. Maya\u2019 Q\u2019asise\u2019y tzij (Qanjob\u2019al y Akateko), b\u2019ano\u2019y tz\u2019ib\u2019 richin molaj taq maya\u2019 ruwachib\u2019\u00e4l, tz\u2019ukunel richin Neo-Q\u2019anjob\u2019al (grupo juvenil Maya). Maya estadounidense richin nab\u2019ey sol, alaxineq y k\u2019iyiwineq pa Laurens, Carolina del Sur, rik\u2019in ruxe\u2019el richin Jolom Konob\u2019 (Santa Eulalia) y Paiconop Grande (San Miguel Acatan) Huehuetenango, Guatemala. In ri\u2019y kimam y yich\u2019on chi e ka\u2019i molaj solchi\u2019, nutijon nuq\u2019ij y rik\u2019in nurayib\u2019\u00e4l chu k\u2019asoxik k\u2019iy chike\u2019 richin ri qanojib\u2019\u00e4l kichin ri q\u2019atit, q\u2019amama\u2019 chupan ri ruwach\u2019ulew EE.UU. richin chi ri taq sol juwi\u2019 k\u2019ajola\u2019 e tikirel niketamaj ri ki xe\u2019el y akuchi kepe wi\u2019. Janila\u2019 nirayij yisamej chupan re jeb\u2019el nuk\u2019samaj re\u2019 richin chi nik\u2019iyir y nikotz\u2019ijan rik\u2019in ojer kan taq na\u2019ojil y na\u2019ojil richin wakami, richin nikiya\u2019 kich\u2019ab\u2019\u00e4l chike\u2019 ri kimam chike\u2019 konojel rinimaq taq ruwach\u2019ulew richin re ruwach\u2019ulew re\u2019 junelik nijalatej.       <\/p>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-b0a2c30 e-con-full elementor-hidden-mobile e-flex e-con e-child\" data-id=\"b0a2c30\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>MOLOJRI\u2019IL KICHIN YA\u2019OL NA\u2019OJ Kawoq Baldomero Cuma, Licenciado kawoqbaldomerocuma@gmail.com K\u2019amol tzij richin ri ch\u2019ab\u2019\u00e4l kaqchikel, tijonel y Tz\u2019ib\u2019anel y (Ajq\u2019ij). Ru tz\u2019iban oxi wuj (\u201cQ\u2019ijunik Retamab\u2019\u00e4lil ch\u2019ob\u2019oj y Espiritualidad Maya\u201d, (Ajq\u2019ij) \u201cRunataxik, Qak\u2019aslem: Ruk\u2019asoxik ri q\u2019ab\u2019anob\u2019\u00e4l, y Tawetamaj Kaqchikel, b\u2019ey richin niq\u2019ax pan awi\u2019 ri kajulew\u201d). Kawoq, winaq ri nich\u2019on pa kaqchikel richin ri tinamit [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"class_list":["post-2963","page","type-page","status-publish","hentry"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mayanlanguagespreservation.org\/cak\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2963","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mayanlanguagespreservation.org\/cak\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/mayanlanguagespreservation.org\/cak\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mayanlanguagespreservation.org\/cak\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mayanlanguagespreservation.org\/cak\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2963"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/mayanlanguagespreservation.org\/cak\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2963\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2972,"href":"https:\/\/mayanlanguagespreservation.org\/cak\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2963\/revisions\/2972"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mayanlanguagespreservation.org\/cak\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2963"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}